Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi bünyesinde düzenlenen İletişim Festivali kapsamında, Kocaeli Üniversitesi Haber Ajansı (KOÜHA) tarafından organize edilen “Dijital Okuryazarlık ve Doğrulama Teknikleri” başlıklı atölye, bağımsız gazeteci Ezgi Toprak’ın katılımıyla gerçekleştirildi. Ezgi Toprak, yaptığı sunumda dijital çağda bilgiye ulaşma, doğrulama ve bilgi düzensizliğiyle mücadele konularını kapsamlı bir şekilde ele aldı. 

Sunumunda dijital çağda bilgiye erişim, doğrulama yöntemleri ve bilgi düzensizliğiyle mücadele konularını ele alan Toprak, konuşmasına bilgi düzensizliği türlerini tanımlayarak başladı. Bilgi düzensizliğinin yalnızca yalan içeriklerle sınırlı olmadığını vurgulayan Toprak, “Bir habere doğrudan ‘yalan’ demek suçlama anlamı taşıyabilir; bu nedenle ‘yanlış’ veya ‘yanıltıcı’ bilgi ifadeleri tercih ediliyor” dedi. Bilgi düzensizliğini üç başlık altında değerlendiren bağımsız gazeteci Toprak, kasıtsız hatalardan oluşan mezenformasyon, kasıtlı olarak üretilen dezenformasyon ve Birleşmiş Milletler tarafından önerilen bilgi bütünlüğü kavramlarına dikkat çekti. Yanıltıcı içeriklerin özellikle duyguları hedef alarak hızla yayıldığını belirten Toprak, sosyal medya platformlarında karşılaşılan bilgilerin kaynağı, dili, amacı ve kullanılan görseller açısından eleştirel bir süzgeçten geçirilmesi gerektiğini kaydetti. Katılımcılara dijital içerikleri değerlendirirken “İçeriği hazırlayan kim?”, “Kaynak güvenilir mi?”, “Bu bilgi hangi amaca hizmet ediyor?” gibi temel sorgulama sorularının sorulmasının önemini vurguladı.

İçeriğin yazarı hakkında bilgi edinmenin, yazarın alanındaki uzmanlığını sorgulamanın ve bilginin kime fayda sağladığını ya da zarar verebileceğini düşünmenin gerekliliğine dikkat çeken Toprak, sansasyonel görseller ve dikkat çekici başlıklarla yapılan manipülasyonlara karşı da uyarılarda bulundu. Toprak, bu unsurların doğruluk değerlendirmesinde kritik rol oynadığını belirtti. Atölyede Ezgi Toprak tarafından dijital doğrulama araçları ve teknikleri uygulamalı olarak katılımcılara aktarıldı. Özellikle Google’ın gelişmiş arama operatörlerinin nasıl kullanılacağına dair örnekler sunan Toprak, bu yöntemlerin çevrimiçi bilgilerin doğruluğunu kontrol etmede önemli katkılar sağladığını belirtti.

“TEYİT ARTIK BİR REFLEKS OLMALI”

Sunumun ilerleyen bölümünde medya tüketim alışkanlıklarının hızla değiştiğini ancak teyit kültürünün bu değişime ayak uyduramadığını vurgulayan Toprak, “Haberle karşılaştığınızda sadece paylaşmadan önce değil, okurken bile durup düşünmeniz gerek. Teyit artık bir refleks olmalı” ifadelerini kullandı. Konuşmasını, haberlerin doğruluğunu kontrol etmek için kaynak sorgulamanın, farklı mecralardan teyit almanın ve içeriklerin bağlamını dikkate almanın önemine değinerek tamamlayan Toprak, doğru bilgiye ulaşmanın bireysel bir sorumluluk olduğunu söyledi. Program sonunda İletişim Fakültesi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Emel Şerife Baştürk, gazeteci Ezgi Toprak’a katkılarından dolayı teşekkür belgesi takdim etti.

Muhabir: Yıldız Sude Babir

Fotoğraf: Sabri Ülker